Kutup nedir?

Yerkürenin ekvatordan en uzak olan ve yer ekseninin geçtiği varsayılan iki noktasından her biridir. Kuzeydekine «Kuzey Kutbu» (Arktika), güneydekine «Güney Kutbu» (Antarktika) adı verilir. Kutup, mıknatısın çekme ve itme kuvveti en çok olan noktalardır. Bir pilin, bir üretecin uçları da «kutup» diye anılır. Dünyanın en kuzey ve en güney noktalarına kutup noktaları denir. Kuzey kutup noktası Kuzey kutbu, güney kutup noktası da Güney Kutbu olarak adlandırılır.

Kuzey ve Güney Kutuplarının çevresindeki alanlara kutup bölgeleri denir. Kuzey Kutup bölgesi, çoğunlukla kuzey buz denizinde yüzer durumda bulunan 2-3 m kalınlığındaki kütlesel buzlardan oluşur. Bunlar kara parçalarıyla çevrilidir. Güney Kutup bölgesi de kara alanlarının üzerinde bulunan, yaklaşık 2m kalınlığındaki buz ve okyanusla çevrilidir.

Kutup ışıkları

Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen kutup ışıkları, çıplak gözle de izlenebilir. “Kuzey ışıkları” olarak da isimlendirilir. Auroralar, güneşin dünya atmosferi üzerindeki etkilerinin en belirgin şekilde görülebilenidir. Kutup ışığı görüntüleri, Güneş‘ten gelen solar rüzgarlardaki yüklü parçacıkların atmosferle etkileşmesi sonucu oluşur. Kutup ışıkları, 11 yıllık güneş döngüsünün en yoğun zamanlarında oluşur. Eylül - Ekim ve Nisan - Mayıs aylarında en çok görülür.

Kutup ışıkları nasıl oluşuyor?

Auroralar atmosferin üst katmanlarında, 80 km (50 mil) yükseklikten yukarısı, iyonize azot atomlarının elektron kazanması ve uyarılmış (yüksek enerjili düzey) oksijen ve azot atomlarının temel enerji düzeyine dönmesi sonucu foton salınımı oluşmasıyla ortaya çıkar. Yüksekliğe bağlı olarak renkler değişir. Yükseklerde oksijen kırmızısı ağır basarken, sonra oksijen yeşili ve sonunda çarpışmalar oksijenin herhangi bir şey yaymasını engellediğinde nitrojen mavi/kırmızısı egemen olur. Yeşil tüm auroraların en yaygınıdır, ardından pembe, açık yeşil ve kırmızı karışımı, saf kırmızı, sarı (kırmızı ve yeşil karışımı) ve son olarak saf mavi gelir.

Aurora çoğunlukla kutuplarda oluşan bir olaydır. Güçlü bir manyetik fırtına geçici olarak aurorasal ovali genişlettiğinde, nadiren ılıman enlemlerde de görülür. Büyük manyetik fırtınalar ya yaklaşık olarak 11 yılda bir gerçekleşen güneş lekesi döngüsü ile ya da patlamadan sonraki 3 yıllık dönemde ortaya çıkar. Kutup ışıkları eylülden mart ayına kadar özellikle geceleri yoğun olarak kendini gösterir. Nisan ve ekim aylarında da görülmektedir. Bu tarihlerde kutup ışıklarını görmek için turizm şirketleri tarafından turlar düzenlenmektedir.

Sözlükte "kutup" ne demek?

1. Yeryuvarlağının dönme ekseni üzerindeki iki noktadan her biri; gökküresinin, dolayında döndüğü varsayılan eksenin iki ucundan her biri.
2. Birbiriyle karşıt olan şeylerden her biri; elektrik akımını oluşturan gerilim ayrılığının en yüksek dereceyi bulduğu iki noktadan her biri.
3. Bir konuda yüksek bilgisi ve yetkisi olan kimse; bir mıknatıs demirinin iki ucundan her biri.

Cümle içinde kullanımı

Kutuplara gitmeği bile çok düşündüm.
- P. Safa

Kutup kelimesinin ingilizcesi

adj. polar
n. pole, terminal
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç